Rus Kaplumbağası (Testudo horsfieldii)

Fotoğraf: Yuriy75, Wikimedia Commons ·CC BY-SA 3.0

Küçük boyu, dayanıklı yapısı ve kazma tutkusuyla bilinen, otçul bir kara kaplumbağası.

Genel bakış

Rus kaplumbağası (Horsfield kaplumbağası olarak da bilinir), Orta Asya’nın kurak bozkırlarından gelir; Kazakistan, Özbekistan, Afganistan ve İran’da yayılış gösterir. Doğada yılın büyük kısmını yer altında açtığı tünellerde geçirir ve sıcak yaz ile soğuk kış aylarında uzun süre uyku hâline geçer.

Diğer Testudo türlerine göre daha küçük kalması onu ev ortamına uygun hâle getirir, ancak 40–50 yılı aşan ömrü ciddi bir sorumluluktur. Meraklı, hareketli ve bağımsız bir karakteri vardır. Elde taşınmaktan çok keşfetmeyi sever.

Türkiye’de ve birçok ülkede kaplumbağa türleri yasal korumaya tabidir. Hayvanınızı yalnızca yasal kaynaklardan ve gerekli belgelerle edinin; doğadan kaplumbağa toplamayın.

Barınak

• Masa tipi kafes: Akvaryumlar havalandırmanın zayıf olması ve kaplumbağanın camı algılayamayarak sürekli tırmanmaya çalışması nedeniyle uygun değildir. Üstü açık, ahşap tortoise table denilen masalar tercih edilir.
• Boyut: Yetişkin için en az 120×60 cm, ideal olarak 150×90 cm taban alanı gerekir. Hesaplama için terrarium boyutu hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
• Zemin: Rus kaplumbağası tutkulu bir kazıcıdır. En az 10–15 cm derinliğinde, toprak ve kum karışımı (yaklaşık 70/30) hafif nemli bir zemin hem kazmayı destekler hem de kabuğun düzgün gelişimine yardımcı olur.
• Açık hava: Hava koşulları uygunsa yaz aylarında güvenli, kaçışa kapalı ve yırtıcılardan korunan bir bahçe alanı büyük fayda sağlar. Kaplumbağalar kazarak çit altından kaçabilir; çitin toprağa 20–30 cm gömülmesi gerekir.
• Saklanak ve su: Bir saklanak ve sığ, kaplumbağanın kolayca girip çıkabileceği bir su kabı.

Isı ve ışık

Bazking noktasında 32–35 °C, serin uçta 21–24 °C hedeflenir. İç mekânda UVB zorunludur: kaplumbağalar kalsiyumu kullanabilmek için D3 vitamini üretmek zorundadır ve pencere camı UVB’yi geçirmez. Uzun bir T5 UVB tüpü ile ayrı bir bazking lambası ya da her ikisini birleştiren cıva buharlı lamba kullanılabilir. Lamba seçimi ve mesafe için sürüngen UVB lamba rehberini okuyun. Gün ışığı süresi 12–14 saat olmalıdır.

Beslenme

Rus kaplumbağası yüksek lifli, düşük proteinli bir diyetle beslenmelidir.

• Temel besin: Karahindiba, sinirotu (plantago), yonca yaprağı, ebegümeci, hindiba, roka, kuzukulağı dışındaki yabani otlar.
• Ara sıra: Marul türleri (göbek marul düşük besin değerlidir), kabak çiçeği, hibiskus yaprağı ve çiçeği.
• Vermeyin: Meyve, ekmek, et, kedi/köpek maması ve süt ürünleri. Bunlar sindirim sorunlarına ve kabukta piramitleşmeye yol açar.

Haftada birkaç kez yiyeceklerin üzerine kalsiyum tozu serpin; ortamda mürekkep balığı kemiği bulundurmak da faydalıdır. Haftada 1–2 kez ılık suda 15–20 dakikalık banyo, su alımını destekler.

Kış uykusu

Sağlıklı yetişkin kaplumbağalar kontrollü koşullarda (yaklaşık 4–7 °C, sabit sıcaklıkta) kış uykusuna yatırılabilir. Ancak hasta, zayıf ya da genç bireyler için risklidir. Kış uykusundan önce mutlaka veteriner kontrolü yaptırın ve hayvanın ağırlığını düzenli takip edin.

Sağlık

• Kabukta piramitleşme: Yüksek protein, düşük nem ve yetersiz UVB ile ilişkilidir.
• Gözlerde şişme, burun akıntısı: Solunum sorunu veya A vitamini dengesizliğine işaret edebilir.
• Yumuşak kabuk: Metabolik kemik hastalığının belirtisi olabilir.

Bu belirtilerde egzotik hayvan veterinerine danışın.

Sahiplenmeden önce

Kaplumbağanızın birkaç on yıl yaşayacağını ve sizden sonra da bakıma ihtiyaç duyabileceğini göz önünde bulundurun. Birden fazla kaplumbağa barındırılacaksa erkeklerin birbirine ve dişilere karşı saldırgan olabileceğini unutmayın; yeterli alan ve gerektiğinde ayırma imkânı şarttır. Yeni gelen bir kaplumbağayı mevcut hayvanlarınızdan en az birkaç hafta ayrı tutarak gözlemleyin ve bir veteriner kontrolünden geçirin.

Yayın: 1 Kasım 2026

Değerler genel bakım önerileridir. Bireysel sağlık durumları için egzotik hayvan veterinerine danışın.