Kirpikli Geko (Correlophus ciliatus)
Fotoğraf: Lennart Hudel, Wikimedia Commons ·CC BY 4.0
Gözlerinin üstündeki kirpik benzeri çıkıntılarla tanınan, oda sıcaklığında rahat yaşayan ve meyve püresiyle beslenebilen tırmanıcı geko.
| Bakım zorluğu | Kolay |
|---|---|
| Ortalama ömür | 15–20 yıl |
| Yetişkin boyu | 20–25 cm (kuyruk dahil) |
| Sıcaklık | Gündüz 22–26 °C, gece 20–22 °C; 28 °C üzeri tehlikeli |
| Nem | Gündüz %50–60, akşam püskürtmesinden sonra %70–80 |
| Beslenme | Hazır geko diyeti (CGD) ana besin; haftada 1–2 kez kalsiyumlu böcek |
| Barınak | Tek yetişkin için en az 45×45×60 cm dikey terrarium |
Genel bakış
Kirpikli geko, Pasifik’teki Yeni Kaledonya adalarına özgü bir türdür. 1994’te yeniden keşfedilene kadar soyunun tükendiği sanılıyordu; bugün evcil popülasyonun tamamı esaret altında üretilmiş bireylerden oluşur. Gözlerinin üstünden kuyruğuna doğru uzanan sivri pullar ona adını verir. Parmak uçlarındaki yapışkan pedler ve kısmen kavrayıcı kuyruğu sayesinde cama, dallara ve yapraklara rahatça tırmanır.
Gece ve alacakaranlıkta aktiftir. Isıtma ihtiyacının düşük olması, hazır toz diyetlerle beslenebilmesi ve sakin mizacı onu yeni başlayanlar için çok uygun bir sürüngen yapar. Önemli bir not: kirpikli geko kuyruğunu tehlike anında bırakabilir ve bu kuyruk geri çıkmaz. Bu yüzden asla kuyruğundan tutulmamalıdır.
Terrarium kurulumu
- Boyut: Ağaçta yaşayan bir tür olduğu için yükseklik taban alanından daha önemlidir. Yetişkin için 45×45×60 cm alt sınırdır; 60×45×90 cm daha iyi bir yaşam alanı sunar. Hacmi planlamak için terrarium boyutu hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
- Havalandırma: Ön ve üst kısmında havalandırma ızgarası olan cam terrariumlar nemin durgunlaşmasını önler.
- Zemin: Hindistan cevizi lifi, toprak ve yosun karışımı nemi iyi tutar. Biyoaktif kurulum (canlı bitki, izopod ve springtail) bu tür için oldukça başarılıdır.
- Dekor: Çapraz ve dikey dallar, mantar boruları ve bol yapraklı bitkiler (pothos, ficus gibi) hem saklanma hem tırmanma alanı sağlar.
- Yavrular: Küçük bireyler büyük alanlarda yemeğini bulmakta zorlanabilir; ilk aylarda daha küçük bir kutuda tutmak beslenmeyi takip etmeyi kolaylaştırır.
Isı ve ışık
Kirpikli gekonun en büyük avantajı, çoğu evde ek ısıtma gerektirmemesidir. İdeal aralık 22–26 °C’dir. 28 °C’nin üzerindeki sıcaklıklar stres, iştahsızlık ve uzun süreli maruziyette ölüme yol açabilir; yaz aylarında terrariumu güneş almayan, serin bir odada tutun. Kış aylarında ev 18 °C’nin altına düşüyorsa termostata bağlı düşük güçlü bir ısı kaynağı eklenebilir.
Düşük seviyeli UVB (%2–6) zorunlu kabul edilmese de giderek daha fazla bakıcı tarafından önerilmektedir; bitkilerin büyümesine de katkı sağlar. Doğru lamba seçimi için sürüngen UVB lamba rehberine göz atabilirsiniz. Gün ışığı döngüsü 12 saat olmalıdır.
Nem
Akşamları terrariumu iyice püskürtün; nem %70–80’e çıkmalı, gün içinde ise %50–60’a düşmelidir. Sürekli ıslak bir ortam mantar ve solunum sorunlarına zemin hazırlar, sürekli kuru bir ortam ise deri değişiminde sorun yaratır. Gekolar genellikle suyu yapraklardaki damlacıklardan yalar; yine de sığ bir su kabı bulundurmak iyi olur.
Beslenme
- Ana besin: Ticari kirpikli geko diyetleri (meyve ve protein tozu karışımları) suyla karıştırılarak haftada 3 kez verilir. Bu ürünler gerekli vitamin ve kalsiyumu içerir.
- Böcek: Haftada 1–2 kez, gekonun gözleri arasındaki mesafeden küçük cırcır böceği veya dubia hamamböceği verilebilir. Böcekleri kalsiyum tozuna bulayın.
- Meyve: Tek başına muz ya da meyve püresi dengeli bir diyet değildir; yalnızca ara sıra ikram olarak kullanılmalıdır.
Yemek kabını bir gece sonra kaldırın; bekleyen püre küflenir ve sinek çeker.
Sağlık
Sağlıklı bir kirpikli geko berrak gözlü, dolgun vücutlu ve aktif tırmanan bir hayvandır. Dikkat edilmesi gereken durumlar:
- Kuyruğun veya bacakların gevşemesi, kalçanın sarkması: metabolik kemik hastalığına işaret edebilir.
- Parmak ucunda kalan eski deri: nem yetersizliği.
- Uzun süreli iştahsızlık ve kilo kaybı: çoğunlukla sıcaklık veya stres kaynaklıdır.
Bu belirtileri gözlemlediğinizde kendi başınıza tedaviye girişmeyin; egzotik hayvanlarla çalışan bir veterinere başvurun.
Sahiplenmeden önce
Kirpikli gekoyu yalnızca güvenilir üreticilerden edinin ve hayvanın yaşını, cinsiyetini, beslenme alışkanlığını sorun. Eve geldikten sonra ilk iki hafta hayvanı elinize almadan alışmasına izin verin. Elde tutarken gekonun bir elinizden diğerine “yürümesine” izin vermek, ani zıplamalarda düşme riskini azaltır. Birden fazla erkek aynı terrariumda kavga eder; dişi ve erkeği birlikte tutmak ise dişiyi sürekli yumurtlamaya zorlayabilir. Bu nedenle tek başına barındırmak çoğu durumda en sağlıklı seçenektir.
Değerler genel bakım önerileridir. Bireysel sağlık durumları için egzotik hayvan veterinerine danışın.